Waarin ben ik sterk? Wat zijn mijn persoonlijke aandachtspunten? Hoe kan ik mijn effectiviteit bevorderen en effectiever gedrag aanleren? Hoe kan ik aan mijn ambities het best vervolg geven? Wat wil ik met mijn loopbaan? Hoe zorg ik voor een effectieve balans in werk- en privé-leven?
Voor veel mensen geen eenvoudige vragen. Mensen lopen soms ‘vast’. Dan kan externe ondersteuning door een Akerendampsycholoog helpen de juiste keuzes te maken en deze keuzes te vertalen in concrete positieve stappen.
Gedrag, in hoge mate onbewust en routinematig
Gedrag berust in hoge mate op routines. We merken dat als we een deur treffen waarvan de deurkruk aan de andere kant zit! Het duurt veel langer en je moet beslist nadenken voordat we de deur open hebben. Veel van ons gedrag bestaat uit in het verleden ingetrainde deelgedragingen, gewoonte(s). We denken er niet meer over na als we auto rijden, de PC aanzetten of koffiezetten, dat gaat bijna geheel automatisch. We voeren die handelingen niet meer bewust uit. Juist omdat gedrag gedeeltelijk onbewust is is het veranderen van gedrag zo moeilijk.
Nieuw gedrag
Psychologen zien vooral 3 kernelementen bij het aan- of afleren van gedrag: modeling, operante conditionering en shaping: Modeling. We leren door na te doen, onbewust (medewerker gaat zelfde motiefje in stropdas dragen als baas) als bewust (baby pakt bril van tantes hoofd). Operante conditionering. Gedrag wat ons per ongeluk iets oplevert! Ik leun bijvoorbeeld per ongeluk tegen de koffieautomaat in de wachtkamer en zie: er wordt voor mij een heerlijke cappuccino gezet! Beloning versterkt het gedrag verder. Shaping. Geleidelijk maar systematisch omvormen van gedrag. We splitsen het complexe eindgedrag op in kleinere deelgedragingen met een oplopende moeilijkheidsgraad. Die deelgedragingen belonen we. Voorbeeld: verkoper moet actiever de markt op: na zijn 1e cold call -> baas brengt kopje koffie! Na 2e telefoontje -> baas stelt hem zijn Bently ter beschikking voor klantbezoek. Na het bezoek: baas -> schenkt hem direct glas champagne in. Na verwerven van de klant -> verkoper mag aan vakbroeders uitleggen hoe slim hij deze klant heeft binnengehaald.
Gedragsverandering en potentieelontwikkeling
In de loop van het leven ontwikkelen we zo ons standaard gedrag. Daar kunnen we in het overgrote deel van ons leven blij mee zijn, maar niet als dat gedrag niet (meer) werkt. In dat geval is het verstandig te gaan streven naar gedragsverandering. Juist omdat gedrag gedeeltelijk onbewust is, is het veranderen van gedrag complex. Wat kunnen we doen:
Een voorbeeld
We noemen iemand resultaatgericht als zij toont haar acties zo in te richten en uit te voeren dat die acties naar verwachting zullen leiden tot een vooraf bepaald resultaat. Zij kan en zal dat gedrag pas uitvoeren:
Als zij weet wat het te behalen resultaat is (bijvoorbeeld omdat het op papier in het dagplan staat) en als zij op de hoogte is van slimme acties (zoals een handig stappenplan) die vermoedelijk zullen leiden tot (deel) resultaat(en);
Als zij de vaardigheden die noodzakelijk zijn om de (voorgenomen) acties ook daadwerkelijk uit te voeren beheerst. (Bijvoorbeeld prioriteiten stellen, knopen door hakken alternatieven bespreken en besluiten presenteren);
Nadat zij er persoonlijk van overtuigd is dat de voordelen van het resultaatgerichte gedrag zwaarder wegen dan de nadelen (bijvoorbeeld minder slaap). Zij moet het willen.
Gedrag bestaat dus uit een specifieke combinatie van kennis, vaardigheden en werkhouding; om gedragsverandering te bewerkstelligen zijn daarom tenminste vier zaken noodzakelijk:
Inzicht. Zij moet de routine herkennen en beseffen en weten welk gedrag effectief en welk gedrag niet effectief is. We beantwoorden hier de vraag: ”Welk gedrag is gewenst en welk gedrag niet?”
Individuele oefensituaties. Zij moet ook de opgebouwde routine vervangen door nieuwe vaardigheden. Zij moet het nieuwe gedrag op effectiviteit oefenen en beoordelen. Hier beantwoorden we de vraag: “Hoe pas ik het nieuwe gedrag/oude gedrag toe en wat is het effect?"
Toetsing van het nieuwe gedrag en het nieuwe inzicht. Zij moet de toegevoegde waarde (effectiviteit en ineffectiviteit) in de praktijksituatie plaatsen. Hier beantwoorden we de vraag: “Wat heb ik aan het nieuwe gedrag/oude gedrag in mijn specifieke werksituatie, nu en in de nabije toekomst, wil ik het nieuwe gedrag ook toepassen?”
Verankering op de werkplek. Het nieuwe gedrag moet in de dagelijkse praktijk beloond worden. Positieve consequenties; die tot gevolg hebben dat het nieuwe gedrag zichzelf gaat herhalen en versterken. Hier beantwoorden we de vraag: “Hoe kunnen het (sociale) systeem op de werkplek zo beïnvloeden?”
Wat kunnen we dus doen voor onze klanten die zich verder willen ontwikkelen:
Kennis bieden door een inhoudelijk degelijk en specifiek op de werkcontext toegesneden assessmentrapport met een inhoudelijke bespreking zodat de betrokkene de slag van papier naar de (toekomstige) werkpraktijk voor zichzelf kan maken. Degelijk, contextspecifiek, herkenbaar en praktisch zijn hier steekwoorden.
Vaardigheden trainen: Een werkgerelateerde oefensituatie waarin zij oud gedrag veilig kunnen vervangen door nieuw gedrag. Daarbij moeten zij zelf kunnen zien wat het effect is van hun handelen. Veiligheid en effectiviteit zijn hier steekwoorden.
Inzicht in werkhouding bieden: Reflectie op de waarde van het nieuwe en het oude gedrag op de werkplek. Zij moeten zich zelf kunnen overtuigen van de feitelijke toepasbaarheid in hun specifieke situatie. Een sparringpartner met enige distantie tot de feitelijke werkplek kan hier zinvol zijn, ‘Coaching off the job’. Contextkennis en actieve betrokkenheid zijn hier de steekwoorden.
Verankering op de werkplek. De feitelijke slag naar de werkplek maken we door hen ook daar ondersteuning te bieden. Denk hierbij aan ‘coaching on the job’ en het betrekken van de direct leidinggevenden bij de voorgenomen gedragsverandering. Referentiekader, moed en groepsdynamisch inzicht zijn hier de steekwoorden.
Bent u geïnteresseerd in de diensten van Akerendam, neemt u dan contact met ons op via het: contactformulier,
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.
of telefonisch 035 678 22 50.
Inzicht. Zij moet de routine herkennen en beseffen en weten welk gedrag effectief en welk gedrag niet effectief is. We beantwoorden hier de vraag: ”Welk gedrag is gewenst en welk gedrag niet?”